Een huis verduurzamen klinkt in eerste instantie misschien vooral als een kwestie van investeren. Je laat zonnepanelen plaatsen, isoleert de muren, vervangt de ramen of gaat misschien zelfs voor een warmtepomp. Vervolgens hoop je natuurlijk dat je energierekening flink naar beneden gaat en dat je woning comfortabeler wordt. Maar voordat je enthousiast offertes gaat aanvragen, is er iets wat minstens zo belangrijk is. Eerst ontdekken hoe je huis er nu eigenlijk voor staat.
Dat klinkt misschien minder spannend dan een gloednieuwe installatie uitzoeken, maar juist daar kun je behoorlijk wat geld mee besparen. Want als je tijdens het verduurzamen tegen achterstallig onderhoud of verborgen gebreken aanloopt, kunnen de kosten ineens flink oplopen. En dat is extra vervelend wanneer je net een groot bedrag hebt uitgegeven aan een andere verbouwing.
Een duurzaam huis begint daarom niet alleen met nieuwe techniek, maar vooral met een goede basis.
Kijk eerst eens goed naar wat je al hebt
We zijn nogal snel geneigd om iets te vervangen zodra het niet meer helemaal nieuw is. Een oude vloer moet eruit, die kozijnen kunnen misschien ook wel beter en dat dak ziet er inmiddels een beetje verweerd uit. Maar oud betekent natuurlijk niet automatisch dat iets vervangen moet worden.
Soms kan goed onderhoud ervoor zorgen dat een onderdeel van je woning nog jaren meegaat. Dat is niet alleen prettig voor je portemonnee, maar ook een stuk duurzamer. Voor de productie van nieuwe bouwmaterialen zijn immers grondstoffen, energie en transport nodig. Hoe langer je bestaande materialen kunt gebruiken, hoe minder snel je die hele cyclus opnieuw nodig hebt.
Loop daarom eens rustig om je woning heen en probeer niet alleen te kijken naar wat mooier kan, maar vooral naar wat aandacht nodig heeft. Kijk bijvoorbeeld naar scheurtjes in gevels, verkleuringen of vochtplekken, houtwerk dat zacht aanvoelt en plekken waar water niet goed weg kan. Op zolder kun je tijdens een flinke regenbui eens extra opletten of je ergens vochtsporen ziet.
Juist wanneer je nog geen concrete problemen ziet, is dit een goed moment om actie te ondernemen.
Het dak verdient extra aandacht
Het dak is misschien wel een van de belangrijkste onderdelen om te controleren voordat je gaat verduurzamen. Het beschermt je woning tegen regen, wind en kou en vormt tegelijkertijd een interessante plek voor isolatie en zonnepanelen.
Toch wordt het dak bij verduurzamingsplannen nog weleens overgeslagen. Er wordt gekeken naar het aantal zonnepanelen dat erop past en naar de mogelijkheden voor dakisolatie, maar minder vaak naar de vraag of het dak zelf nog in goede staat verkeert.
Dat kan later voor een vervelende verrassing zorgen. Stel dat je zonnepanelen laat plaatsen en vervolgens blijkt dat de dakbedekking binnen een paar jaar vervangen moet worden. Dan moeten de panelen er mogelijk weer af en later opnieuw worden geplaatst. Dat zijn kosten die je liever voorkomt.
Wie twijfelt over de conditie van het dak kan daarom vooraf een deskundige laten meekijken. Een dakinspectie door Harbo Dakonderhoud kan bijvoorbeeld inzicht geven in de huidige staat van het dak en eventuele aandachtspunten aan het licht brengen voordat je een grote investering doet.
Dat hoeft overigens helemaal niet te betekenen dat er direct iets vervangen moet worden. Juist weten dat iets nog prima een aantal jaren mee kan, is waardevolle informatie wanneer je een verduurzamingsplan maakt.
Niet alles hoeft tegelijk
Een van de grootste fouten die je kunt maken bij het verduurzamen van je woning is alles tegelijkertijd willen aanpakken. Dat klinkt logisch wanneer je eenmaal enthousiast bent, maar financieel is het lang niet altijd de slimste keuze.
Maak liever een plan voor de komende jaren. Begin met zaken die noodzakelijk zijn en kijk daarna welke verbeteringen het meeste effect hebben. Een handige volgorde kan bijvoorbeeld zijn
- eerst achterstallig onderhoud aanpakken
- daarna kijken naar isolatie en kierdichting
- vervolgens onderzoeken hoeveel energie je woning daadwerkelijk gebruikt
- daarna zonnepanelen of andere vormen van duurzame energie overwegen
- als laatste grotere installaties bekijken, zoals een warmtepomp
De precieze volgorde hangt natuurlijk af van je woning. Een huis met een slecht dak vraagt iets anders dan een goed geïsoleerde nieuwbouwwoning. Het belangrijkste is dat je voorkomt dat je vandaag iets aanpakt wat je volgend jaar weer moet openbreken.
Kijk niet alleen naar je energierekening
Bij verduurzamen denken we bijna automatisch aan energie besparen. Logisch, want een lagere energierekening is een fijne bijkomstigheid. Toch zou ik duurzaamheid breder bekijken.
Een woning die goed onderhouden wordt, gaat langer mee. Dat geldt voor het dak en de kozijnen, maar ook voor vloeren, installaties en gevels. Wanneer je een klein probleem op tijd ontdekt, voorkom je vaak dat het uitgroeit tot een veel grotere reparatie.
Een lekkende dakgoot lijkt bijvoorbeeld niet direct een drama. Toch kan voortdurend vocht op dezelfde plek uiteindelijk houtwerk aantasten of voor vochtproblemen in de gevel zorgen. Hetzelfde geldt voor een kleine beschadiging aan dakbedekking. Hoe langer je wacht, hoe groter de kans dat een relatief simpele reparatie verandert in een veel uitgebreidere klus.
Preventief onderhoud is misschien niet het meest spectaculaire onderdeel van duurzaam wonen, maar het hoort er absoluut bij.
Denk slim na over zonnepanelen
Zonnepanelen zijn een van de eerste dingen waar veel mensen aan denken wanneer ze hun huis willen verduurzamen. En terecht. Toch is het verstandig om niet alleen naar het beschikbare dakoppervlak en de opbrengst te kijken.
Vraag jezelf ook af hoe lang je dak nog mee kan en of je plannen hebt om het dak in de toekomst te veranderen. Misschien wil je later een dakraam plaatsen, een dakkapel maken of de zolder verbouwen. Het is veel handiger om daar vooraf rekening mee te houden dan wanneer de panelen al op hun plek liggen.
Ook de omgeving van je huis speelt een rol. Een boom die nu nog klein is, kan over tien jaar behoorlijk veel schaduw op je dak veroorzaken. Dat betekent niet dat je iedere boom moet verwijderen, integendeel. Het betekent vooral dat je bij de plaatsing van zonnepanelen verder moet kijken dan de situatie van vandaag.
Soms is de zoldervloer slimmer dan het dak
Isoleren is een van de beste manieren om een woning comfortabeler te maken, maar ook hier geldt dat je eerst moet kijken naar hoe je de ruimte gebruikt.
Een onverwarmde zolder hoeft bijvoorbeeld niet per se volledig geïsoleerd te worden aan de dakzijde. Wanneer je de zolder uitsluitend gebruikt voor opslag, kan het veel logischer zijn om de vloer tussen de woning en de zolder te isoleren. Je hoeft dan minder materiaal te gebruiken en voorkomt dat je onnodig een ruimte verwarmt die je nauwelijks gebruikt.
Gebruik je de zolder wel als slaapkamer, kantoor of hobbyruimte, dan verandert het verhaal natuurlijk. Dan kan dakisolatie juist veel meer comfort opleveren.
Dit soort keuzes lijken klein, maar juist door goed na te denken over hoe je je woning gebruikt, kun je voorkomen dat je meer investeert dan nodig is.
Maak van regenwater een grondstof
Wie duurzamer wil wonen, hoeft niet alleen naar het energieverbruik te kijken. Water is minstens zo interessant.
In Nederland en België valt er regelmatig behoorlijk wat regen uit de lucht, terwijl we voor de tuin gewoon kostbaar drinkwater uit de kraan gebruiken. Dat is eigenlijk best zonde. Met een paar regentonnen kun je al een deel van dat water opvangen en gebruiken voor planten, bomen en de moestuin.
Je kunt het zelfs wat groter aanpakken met meerdere gekoppelde regentonnen of een IBC-container. Vooral wanneer je een flinke tuin hebt, kan dat in een droge periode behoorlijk wat leidingwater besparen.
Let er wel op dat je regenwateropvang goed aansluit op je dak en dakgoten. Een dakgoot die vol bladeren zit of niet goed afwatert, maakt het systeem natuurlijk een stuk minder effectief.
Geef bestaande materialen een tweede leven
Duurzaam verbouwen hoeft ook niet te betekenen dat je alles nieuw koopt. Sterker nog, juist bij een verbouwing kun je heel creatief worden met materialen die al bestaan.
Een oude binnendeur kan bijvoorbeeld een mooie tafel worden, gebruikte planken kunnen prima dienstdoen als wandbekleding en oude bakstenen zijn ideaal voor een tuinmuurtje of verhoogde border. Ook bij bouwmaterialen zijn er steeds meer kringlopen en handelaren in gebruikte materialen te vinden.
Het voordeel is niet alleen dat je geld bespaart. Je voorkomt ook dat bruikbare materialen worden weggegooid terwijl er ergens anders weer nieuwe exemplaren geproduceerd moeten worden.
En eerlijk is eerlijk, een huis met een paar oude materialen en persoonlijke vondsten heeft vaak veel meer karakter dan een woning waarin alles rechtstreeks uit dezelfde bouwmarkt komt.
Maak een onderhoudspotje
Een tip die misschien weinig met verduurzamen te maken lijkt te hebben, maar in de praktijk ontzettend handig is, is het maken van een apart onderhoudsbudget.
Zet iedere maand een vast bedrag opzij voor je woning. Dat hoeft geen enorm bedrag te zijn. Als je bijvoorbeeld dertig euro per maand reserveert, heb je na een jaar al 360 euro beschikbaar voor een reparatie of onderhoudsklus.
Het grote voordeel is dat je minder snel geneigd bent om noodzakelijke werkzaamheden uit te stellen omdat ze financieel even niet goed uitkomen. En juist dat uitstellen kan uiteindelijk duur worden.
Een woning vraagt nu eenmaal onderhoud. Net zoals je een auto niet pas naar de garage brengt wanneer hij helemaal stilstaat, hoef je ook bij je huis niet te wachten tot er daadwerkelijk schade ontstaat.
Maak verduurzamen vooral niet ingewikkelder dan nodig
Je hoeft geen compleet nieuw huis te bouwen om duurzamer te wonen. Vaak zit de grootste winst juist in een aantal slimme keuzes die samen een behoorlijk verschil maken.
Begin met kijken wat er al goed is. Onderhoud wat nog prima functioneert. Pak problemen aan voordat ze groter worden en investeer vervolgens stap voor stap in verbeteringen die passen bij jouw woning en manier van leven.
Misschien blijkt uit een inspectie wel dat je dak nog jarenlang mee kan en kun je zonnepanelen zonder problemen laten plaatsen. Misschien ontdek je juist dat eerst een reparatie nodig is voordat je verder kunt. Beide uitkomsten zijn waardevol, omdat je daarmee een betere beslissing kunt nemen.
En dat vind ik misschien wel de belangrijkste gedachte achter duurzaam wonen. Je hoeft niet altijd méér te doen. Soms is het juist slimmer om eerst beter te kijken naar wat je al hebt en daar zo goed mogelijk voor te zorgen.
Want uiteindelijk is voorkomen dat je iets onnodig moet vervangen misschien wel een van de eenvoudigste manieren om zowel je portemonnee als het milieu een plezier te doen.
